Diyarbakır'da Yönetim Muhasebesi Uygulamaları ve Mali Müşavirlerin Rolü -1
18 Mayıs

Diyarbakır'da Yönetim Muhasebesi Uygulamaları ve Mali Müşavirlerin Rolü -1

Ali Açıkgöz

Yönetim Danışmanı

1.    Giriş
Tamamen veya kısmen mali bir yapıda ve parasal olarak ifade edilebilen işlemlere ait anlamlı ve güven duyulan bilgilerin ilgili kaynaklardan toplanmasına, bu bilgilerin doğru olduğunun tespit edilmesine, sınıflandırılmasına, kaydedilmesine, raporlanmasına, analiz edilmesine ve yorumlanmasına muhasebe adı verilir[1]

Muhasebe temel olarak finansal muhasebe ve yönetim muhasebesi olarak iki bölüme ayrılmaktadır. Finansal muhasebe olarak da adlandırılan genel muhasebe, işletmenin finansla durumunu etkileyen işlemlerin parasal sonuçlarının işletme dışındaki kişi ve kurumlara(kamu kurumları, kredi kuruluşları gibi) bildirmektir. Analitik muhasebe olarak da anılan yönetim muhasebesinin amacı ise, işletme yöneticilerinin karar alma sürecinde ihtiyaç duydukları bilgiyi, zamanında ve doğru bir şekilde sağlamaktır [2]

İşletme kaynaklarının işletmenin amaçlarına uygun ve etkin bir şekilde yönetilmesi, işletme yönetimi olarak adlandırılmaktadır. İşletmenin geleceğine dönük atılacak adımların, yazılı hale getirilmesi önem arz etmektedir [3]Yönetim muhasebesinin bileşenleri bu adımlar içinde önemli bir yere sahiptir.

1981’de ABD Ulusal Muhasebeciler Birliği, yönetim muhasebesini şöyle tanımlamıştır: Yönetim tarafından planlanan, değerlendiren ve kontrol edilen finansal bilgileri, tanımlama, ölçme, analiz etme, yorumlama ve iletişim sürecidir. Yönetim Muhasebesi ayrıca hissedarlar, alacaklılar, düzenleyici kurumlar ve vergi makamları gibi yönetim dışı gruplar için mali raporların hazırlanmasını da içerir[4]. Yönetim muhasebesi, pratik amaçlar için teorik olarak temel çözümler üretmek için uygulanan bir bilimdir[5]
Mihăilă, yönetim muhasebesini, planlama, karar verme, kontrol ve analizde şirket yönetimini destekleyen muhasebenin bir kolu olarak tanımlamıştır[4].

Genel muhasebe ve maliyet muhasebesinden elde edilen verilerden, yöneticilerin karar almada ihtiyaç duydukları yeni verileri sağlayan disiplin yönetim muhasebesi olarak adlandırılır. Yönetim muhasebesi, yöneticinin genel muhasebe ve maliyet muhasebesi faydalanmasını kolaylaştıran yöntemleri geliştirir[6] 

Yönetim muhasebesini işletmeye karar verme ve kontrol için stratejik olarak toparlanmış bilgiler ile ilgilidir[7]. Ticari bir amacı olsun ya da olmasın tüm örgütlerin stratejik hedefleri olmalı ve yönetim muhasebesi bu hedeflere ulaşmada en önemli destek araç olmalıdır.
Yönetim muhasebesi, yöneticilere belirli bir operasyonun performansı, maliyetleri ve faydaları hakkında ilgili bilgileri ve analizleri sağlayarak organizasyonlarda karar almayı destekler[8].

Maliyet muhasebesi yönetim muhasebesinin en önemli unsurlarından biridir. Ve işletmelerde operasyonel iyileştirmeler yapmak, stratejik kararları yönlendirmek için yönetime yardımcı olmaktadır[9].Son yirmi yılda, muhasebe araştırmacıları karşılıklı ilişkilere ve bu ilişkileri yönetmek için yönetim muhasebesi ve kontrol uygulamalara büyük ilgi göstermişlerdir[10].

Yönetim muhasebesi alanındaki ilk çalışmalara 1.Dünya Savaşı sonrası yüksek enflasyonun yüksek olduğu zamanlarda Almanya’da rastlanmaktadır. Muhasebenin yalnızca kayıt tutma değil aynı zamanda planlama ve kontrol mekanizması olarak önemli bir enstrüman halini alması 2.Dünya Savaşından sonra A.B.D.’de yapılan çalışmalarda söz konusudur[11]. 

Ekonomik ve teknik gelişmelerin sonucunda işletmelerde yönetim sürecindeki karmaşıklık düzeyi yükselmektedir. Bu durum yeni yönetim tekniklerinin gelişmesine ve buna bağlı olarak yeni kavramların iş dünyasına girmesine neden olmaktadır. Bu kavramlardan birisi de bütçe ve maliyet gibi konuları içeren yönetim muhasebesidir[12].

Her geçen gün etki derecesi artarak devam eden rekabet işletmeler için yıkıcı sonuçlar doğurmaktadır. Yaşamlarını sürdürebilmek için yollar arayan işletmeler için maliyet muhasebesi ve yönetim muhasebesinin önemi artmıştır. Zira satın almadan, satışa, planlamadan üretime, yeni yatırımlara varana kadar alınacak kararların sağlıklı olabilmesi için yönetim muhasebesi önemli bir araçtır. İşletmelerin bu araçları etkin kullanması günümüzde artık bir zorunluluk halini almıştır[13].

Yalnızca ülkemizde değil dünyada da KOBİ’ler ekonomi için büyük önem arz etmektedirler.  TÜİK 2015 verilerine göre; KOBİ’ler toplam işletme sayısının %99,8’ini, istihdamın %74,2’sini, ücretlerin %54,7’sini, cironun %63,8’ini oluşturmaktadır. Yine aynı yıla ait verilere göre ihracatın % 56,4 KOBİ tarafından gerçekleştirmektedirler([14].

Ekonomide bu kadar önemli bir yere sahip olan KOBİ’lerin varlıklarını sürdürebilmeleri, rekabet yeteneklerini artırabilmeleri, stratejik karar mekanizmalarını iyi çalıştırabilmeleri ve bunlardan sonuç üretebilmeleri için, güncel yönetim yaklaşımlarını işletmelere entegre etmeleri zaruridir. Yönetim muhasebesi bunlardan biridir. İşletmelerin, en temel rekabet araçlarından biri olan, maliyetlerini de iyi yönetmeleri gerekmektedir. Bunun için maliyetlerin öncelikle doğru hesaplanabilmesi, raporlanabilmesi önemlidir. Bununla paralel olarak, işletmelerin bir gelecek öngörüsüne sahip olmak için bütçe yapmaları ve kontrol etmeleri, işletmelere önemli bir üstünlük sağlayacaktır. 
 

 

Kaynakça için: ali@netika.com.tr